1- Müzehheb Çini Kaplar
Belgelerde kimi kaplardan “müzehheb” ve “altunlu” diye söz edilmektedir. 1600 tarihli yazılı belgelerde yaldızlı kaseler “hoşaf kaseleri, müzehheb”; yaldızsız olanlar “altunsuz”; kahve fincanları ise “altunlu” ya da “sade” diye nitelenmektedir. Yine bu dönemden kalma birçok tabakta bitkisel desenler üzerindeki sıraltı bezemenin genel çizgilerine pek uyulmamıştır. Oysa 16. yüzyılın başlarından kalma örneklerde daha özenli bir işçilik söz konusudur.

2- Değerli Taşlarla Bezeli Çini Kaplar
Yazılı belgeler, altınla ya da değerli taşlarla bezenmiş İznik çini kaplarından hiç söz etmemektedir. Osmanlılar bu bezeme tekniğini çin porselenlerini, yeşimleri ve necef taşlarını zenginleştirmek için kullanmışlardır. Devamını oku…

Saf beyaz astarları, sert sırları ve sıratlı tekniğindeki bezemeleri ile başarılması çok güç bir çalışmanın sonucu elde edilmektedir.  Dona dayanıklıdır (TS-EN 2002)
Parlak sır tabakası nedeniyle yüzeyinde su tutmaz, bakteri ve küf oluşumunu engeller. Böylece dış cephelerde ve ıslak hacimlerde uzun yıllar boyu rahatlıkla kullanılabilir.
Sır tabakasının parlaklığı ışığı bir miktar emerek sır altındaki renklerin canlı ev parlak görünmesini ve ışığın doğru yansımasını sağlar. Bu sayede mekanları olduğundan daha geniş ve ferah gösterir.
Hamur-astar- sır karşımı olarak %75-85 oranında kuars-kuarsit içerir. Mücevher yapımında da kullanılan bu yarı değerli taş oldukça güç işlenebilme özelliğine sahiptir.
İznik çinilerinde temel renk olarak açık beyaz ve arka planda kullanılarak yapılmış ve kendine has bir teknik ile oluşturulmuştur.
İznik çinilerinin yüzde 70-80’i kuvars ve kuvarsitten yapılmıştır. Bir araya getirilmesi güç olan üç farklı kuvarsın ve sırrın bir araya getirilmesiyle oluşturulmuştur. Bu karışım 900 derecelik bir ısıda bir araya getirilmektedir. Devamını oku…

Çini sanatında şamdan, mumluk ve kandiller de önemli bir yer tutmaktadır. Bu formları ayrı ayrı inceleyelim:

Mumluk ve Şamdanlar

Mumluk dediğimiz modeller, genelde küçük ve top şeklindedir. İçlerine mum yerleştirilebilmesi için bu bölümler boş bırakılmıştır. Kenarlarında da mum ışığının daha iyi yayılması için değişik şekillerde boşluklar bırakılmıştır. Tabi bu mumlukların amacı aydınlanmak değildir. Rengarenk çini desenlerinin arasından süzülen alevler gerçekten de bu sanatın özüne işaret etmektedir. Özellikle milenyum-kabartma teknikleriyle hazırlanan bu küçük mumluklar oldukça şirin görünmektedir.

Şamdan modelleri cam ve metal süs eşyalarında olduğu kadar geniş bir yelpazede değildir. Ama yine de çini sanatının güzelliğini yansıtan modeller mevcuttur.  Şamdan modellerinde genelde samur işlemelerin tercih edildiğini görüyoruz. Bu modellerdeki şamdanlar genelde alt tarafı geniş kesik koni şeklindedir. En üst kısmında ise mum koyulacak bölüm bulunmaktadır. 30 cm modelleri çoğunluktadır. Devamını oku…

İsmine bakınca, ilk başta akla basit bir mutfak eşyası geliyor ama bir çini ustasının elinde bu kaseler çok şirin süs eşyalarına dönüşebiliyor.

Kase formları da piyasada karşımıza en çok çıkan ürünlerdendir. Özellikle tatil yörelerinde çok ilgi görmektedir. Özellikle de Türk kültürüne ilgi duyan turistler bu kaselere bayılır. Çini dükkanlarının da vaz geçilmez ürünlerindendir.

Çini kaseler 5cm den başlar 30-40 cm ye kadar hemen her boyda devam eder. Tabii artık sizin de tahmin edebileceğiniz gibi kalıpta yapılan ürünler grubundandır. Devamını oku…

Çiniden yapılan küllükler birkaç çeşit olarak incelenebilir.

Sosyete küllük: Küllük çeşitleri içinde en alçak olanıdır. Bildiğimiz cam küllüklerden biraz daha alçaktırlar. Genelde kabartma ve milenyum teknikleri ile işlenirler.

Paşabahçe küllük: Piyasada küllük olarak bilinen formdur. Kabartmadan, milenyuma, firuzeden halice birçok teknikte işlenmektedirler. Devamını oku…

Çini denince akla gelen ilk ürünlerden biri de vazodur. Bu sebeple vazo şekilleri, çini formları arasında önemli bir yer tutar.

Bazı çiniciler,vazo yapımında hammadde olarak çiniye çok yakın olan seramik türünü tercih eder. Ama seramik altyapı kullanıldığında,renkler çinide olduğu gibi canlı görünmez. Seramik altyapı kullanıldığında vazolarda kalıp tercih edilir. Ama çini vazolar genellikle çark usuluyle yapılır.

Çark ustalarının belki de en çok yaptığı ürünlerdir vazolar. Çarkın sağladığı esneklik sayesinde birçok vazo modeli ortaya çıkmıştır. Bazıları bütün çevrelerce rağbet görmüş, bazıları da sadece belli vitrinlerde yer bulmuştur. Devamını oku…

Çini ürünler denilince ilk akla gelenler, duvara asılan veya masada duran tabaklar ve vazolardır. Tabaklar çok rağbet gördüğü için en çok çalışılan ürünlerdir.

Daha önce de belirttiğimiz gibi bir formda seri üretime geçilirse, bunu kalıpla yapmak daha mantıklı ve ucuz olur. Tabaklarda da bu durum gözlenebilmektedir. Şu an çarkla tabak yapan usta yoktur. Zaten maliyetiyle başa çıkabilmesi de mümkün değildir. Çünkü çarkta böyle bir işin yapılması durumunda yaklaşık 4-5 ytl fiyat verilir. Ama kalıp tabakların bisküvilerinin satış fiyatı 90 YKr ye kadar düşmüştür. Bu şartlar altında da çarkın kalıpla yarışabilmesi mümkün değildir. Devamını oku…

Sonraki birkaç yazımızda, tarihte var olan veya günümüzde kullanılan çini formlarını, yani çini eserlerin ve ürünlerin şekillerini inceliyeceğiz.

Çinici yaklaşımıyla baktığımızda ürünler en genel şekliyle dik ve yatay olmak üzere 2 gruba ayrılabilir. Adından da anlaşılabildiği gibi yatay ürünler dediğimizde tabak, küllük, saat, pano, karo gibi ürünler akla gelirken, dik ürünlerde vazo, şamdan gibi ürünler örnek gösterilebilir.

Bu ayrımın sebebi de çok genel bir kullanım olmamakla birlikte, çini fırınında kapladığı alandır. Örneğin 20 cm yüksekliğindeki bir gözyaşı vazoyu koyabileceğimiz yere, 4 tane tabağı kolaylıkla sığdırabiliriz. Çinilerin fırınlama fiyatlarına baktığımızda da yüksekliği fazla olan ürünlerin fırınlama fiyatının bir tabağın 3-4 katı olduğunu görürüz. Devamını oku…